https://www.psychotekst.pl/ksiazki.php?nr=179

Dlaczego ludzie często odkładają decyzję o pierwszej wizycie u terapeuty? Wybierają się do niego dopiero wtedy, gdy czują się fatalnie, a problemy zaczęły się nawarstwiać.   

Myślę, że skoro do tej pory radzili sobie bez wsparcia terapeuty, mogą nie brać pod uwagę takiej możliwości. Albo nie wierzą w to, że terapia będzie dla nich pomocna. Mogą też obawiać się mówienia o swojej prywatności, tajemnicach, trudnościach, które być może uważają za wstydliwe.Mimo że coraz więcej osób chodzi na terapię, to nadal nie mówimy o tym tak otwarcie, jak o wizycie u internisty czy ortopedy. Nierzadko wynika to z obawy przed reakcją otoczenia (partnera, członków rodziny, znajomych), przed tym, co powiedzą, co sobie pomyślą. W dzieciństwie i okresie dorastania uczymy się dbać o swoje zdrowie fizyczne, natomiast zapomina się o trosce o własną psychikę. Nie jesteśmy zatem przyzwyczajeni do dbania o swoje zdrowie psychiczne.Obawa przed pierwszą wizytą u terapeuty jest też naturalna, bo nie znamy jeszcze osoby, której będziemy się zwierzać. Jednak warto pamiętać, że zadaniem psychoterapeuty jest nam przede wszystkim pomóc. Na początku tworzy się relację pełną zaufania, akceptacji i szacunku, aby klient poczuł się bezpiecznie i mógł swobodnie mówić o sobie. Sądzę, że największe obawy może budzić nieświadomość tego, jak wygląda wizyta u psychoterapeuty.

Wyjaśnijmy zatem, czego możemy się spodziewać na pierwszej wizycie.  

Przede wszystkim tego, że terapeuta będzie chciał dla nas jak najlepiej. Uważnie nas wysłucha, dopyta o to, z jakimi trudnościami przychodzimy, a w dalszym etapie przy użyciu swojej wiedzy, doświadczenia i technik terapeutycznych będzie chciał przybliżyć nas do pożądanych zmian.

Czy mogłabyś powiedzieć coś więcej o tym, czym różni się spotkanie z terapeutą od rozmowy z przyjacielem?

W odróżnieniu od znajomych terapeuta nie ocenia, nie daje gotowych rad, a rozwiązania wypracowuje wspólnie z pacjentem. Terapeuta staje się dla nas swego rodzaju lustrem, które pozwala realnie spojrzeć na rzeczywistość i zobaczyć to, czego być może do tej pory nie dostrzegaliśmy, a także spojrzeć na swoje trudności z różnych perspektyw. Jeśli tkwimy w stresującej sytuacji, nasze pole widzenia często się zawęża. Czasem dla niektórych osób relacja terapeutyczna bywa również pierwszą okazją do nawiązania pełnego zaufania, bezpiecznego kontaktu. Trudno to wyjaśnić osobie, która wcześniej nie doświadczyła relacji terapeutycznej. W moim odczuciu jest to wyjątkowy, motywujący i bardzo pomocny kontakt. Dzięki relacji terapeutycznej możemy w pełni emocjonalnie odreagować, otwarcie dzielić się swoimi myślami. Jest to pewna odskocznia od codziennych relacji, ponieważ terapeuta nie jest związany z naszym życiem.

W jakich sytuacjach psycholog może nam pomóc, jeśli nie cierpimy na zaburzenia psychiczne, ani nie mamy poważnych problemów?

Warto skorzystać z konsultacji, gdy doświadczamy trudności w relacjach, czy to prywatnych, czy zawodowych. Praca zajmuje bardzo duży obszar naszego życia i czasem przysparza nam sporo stresu. Często u jego źródła leżą problemy w dogadaniu się z szefem lub współpracownikami. Terapeuta może nam także pomóc w obszarach związanych z życiem rodzinnym, takich jak wychowanie dzieci lub relacje partnerskie. Poza tym terapia jest również dla osób, które chcą siebie samych rozwijać. Można stać się bardziej uważnym na swoje potrzeby i emocje, które zapewnią nam większe odczuwanie komfortu w codziennym życiu.

Jak konkretnie pomaga psychoterapeuta?

Przede wszystkim pomaga odróżnić obszary, nad którymi mamy wpływ od tych, nad którymi nie sprawujemy kontroli. Warto szczególnie przyjrzeć się sprawom od nas zależnym i zastanowić się, jakie rozwiązania można podjąć. A jeśli chodzi o kwestie niezależne od nas, to pracujemy nad ich akceptacją lub podjęciem większych kroków ku zmianie.

Wydaje mi się, że wiele osób oczekuje od terapeuty pomocy w szybkim rozwiązaniu ich problemów. Mają nadzieję na poprawę samopoczucia już po pierwszym spotkaniu.

Ja to nazywam mitem czarodziejskiej różdżki. Niestety nikt nie ma mocy rozwiązać uporczywych problemów w trakcie kilku wizyt. Myślę, że bardzo ważny jest również dobór terapeuty. Śmieję się, że jest z tym trochę jak z wyborem partnera. Ważne jest wzajemne dopasowanie. Kolejną kwestią są nurty terapeutyczne, w których niewiele osób się orientuje. Inaczej będzie pracował terapeuta psychoanalityczny, a inaczej – poznawczo-behawioralny. Przed wizytą warto choć trochę o tych nurtach poczytać i zobaczyć, które podejście będzie nam bardziej odpowiadało.

Z drugiej strony funkcjonuje przeciwny mit – będziemy wracać do przeszłości i dawnych traum, nasza sytuacja tylko się pogorszy…

Wiele zależy tutaj od indywidualnego przypadku. Czasem wrócenie do przeszłości jest niezbędne, by skorygować dawne doświadczenia, otwarcie wyrazić emocje czy zaspokoić ukryte potrzeby. Jednak ilość czasu przeznaczanego na rozmowę o przeszłości także zależy od nurtu terapeutycznego. W terapii poznawczo-behawioralnej rozmowa o dzieciństwie służy przede wszystkim poznaniu sposobów radzenia sobie pacjenta, których nauczył się w przeszłości. Dzięki temu możemy lepiej zrozumieć trudności pojawiające się w obecnym życiu. A zrozumienie problemu jest pierwszym i bardzo ważnym krokiem do podjęcia zmiany.

Wyjaśnijmy mit o tym, że psycholog korzysta z technik manipulacji, umie czytać w myślach i wpłynie na nas niezależnie od tego, czy tego chcemy, czy nie.

Rzeczywiście funkcjonują takie mity, że psycholog dowie się czegoś, czego ja nie chcę powiedzieć. Tak naprawdę jest to błąd w myśleniu, bowiem ani psycholog, ani nikt inny nie potrafi czytać w myślach. Może się nam jedynie wydawać, że dokładnie wiemy, co ktoś ma na myśli, na przykład kiedy dobrze się z kimś znamy. Dobrym sposobem na rozwianie obaw jest wybranie się na jedną sesję, w trakcie której terapeuta wyjaśnia wszelkie wątpliwości, dokładnie omawia to, jak wyglądają spotkania. Również w trakcie pracy odpowiada na pytania pacjentów związane ze stosowanymi technikami terapeutycznymi. Mówi o tym, na czym polegają i czemu mają służyć. Wszystko odbywa się w atmosferze jawności. Sięganie po pomoc może wydawać się porażką, ale tak naprawdę jest ważną umiejętnością. Szukanie wsparcia to wyraz troski o siebie samego, oznaka siły, a nie słabości.

Sylwia Barbachowska, Magazyn Tu i Teraz

Jeffrey Young (twórca terapii schematu) uważał, że schematy wynikają z trudnych doświadczeń z dzieciństwa, a tym samym z niezrealizowanych wówczas potrzeb

Schematy utrudniające codzienne życie często są nieświadomie powtarzane, ponieważ taki sposób myślenia i działania jest nam dobrze znany, na przykład z domu rodzinnego. Przyczyną powstawania wspomnianych schematów jest niewystarczające zaspokojenie w dzieciństwie najważniejszych potrzeb, takich jak: bezpieczne przywiązanie, wolność w wyrażaniu siebie, autonomia, kompetencja, spontaniczność, przyzwolenie i swoboda w doświadczaniu radości, stawianie granic, czy samokontrola. Jeśli czujesz, że któreś z tych potrzeb są dla Ciebie trudne do osiągnięcia lub może niełatwo Ci wejść w zdrowe bliskie relacje, to warto rozważyć terapię schematu.

Teoria schematów Younga przedstawia 18 schematów (między innymi: samopoświęcenia, zależności i niekompetencji, izolacji społecznej, nadmiernych wymagań wobec siebie, zahamowania emocjonalnego)

Terapeuta pomaga rozpoznać dominujące schematy, nazywa je i wspólnie z pacjentem przygląda się, z czego mogły wynikać i jak wpływają one na obecne funkcjonowanie. Celem terapii jest modyfikacja myśli i zachowań tak, by budować tryb Zdrowego Dorosłego, który będzie potrafił lepiej radzić sobie z dotychczasowymi trudnościami. Terapia ta pozwala też nadać nowe znaczenie przykrym sytuacjom z przeszłości, co pozwoli na zadbanie o swoje potrzeby, radzenie sobie z emocjami, a w rezultacie zbudowanie satysfakcjonujących relacji z innymi.

Możesz nauczyć się zaspokajać swoje potrzeby emocjonalne tak, by czuć się w tym komfortowo

Jeśli reagujesz nadmiarowo, nerwowo, a może wolisz unikać konfliktów lub brakuje Ci odwagi w realizacji własnych potrzeb, ale chciałbyś/abyś to zmienić, to terapia schematu jest dobrym kierunkiem. Warto z niej skorzystać także wtedy, gdy nadmiernie poświęcasz się dla innych, masz trudności z opanowaniem emocji, czy wahania nastrojów. Ten nurt terapeutyczny jest pomocny w leczeniu: zaburzeń odżywiania, przewlekłej depresji, doznanych traum, problemów w relacjach, zaburzeń osobowości czy samooceny. A to tylko niektóre przykłady, gdzie terapia oparta na schematach jest skuteczna. Skuteczność ta została potwierdzona naukowo, a jej zastosowanie przynosi długotrwałą poprawę w funkcjonowaniu pacjentów.

Terapia poznawczo-behawioralna (cognitive-behavioral therapy – CBT) mówi o tym, że myśli, emocje oraz zachowania człowieka wzajemnie na siebie oddziałują. W trakcie naszego życia doświadczamy zarówno przyjemnych, jak i przykrych sytuacji, na podstawie których budujemy utrwalone przekonania i zachowania (sposoby radzenia sobie). Niektóre z nich nie służą nam lub naszym bliskim, przez co doświadczamy cierpienia czy przykrości. Wówczas warto skorzystać z terapii CBT.

Jeśli nasze myślenie zostaje złapane w pułapkę zniekształconych symbolicznych znaczeń, nie logicznego rozumowania i błędnych interpretacji, stajemy się w rzeczywistości ślepi i głusi. – Aaron Beck

Podczas terapii uczymy się rozpoznawać zniekształcone interpretacje rzeczywistości i zmieniać sposób myślenia (część poznawcza) oraz zachowania (część behawioralna). Terapia behawioralna służy kształtowaniu się nowych umiejętności, redukuje stare, mało adaptacyjne schematy i rozwija pozytywne wzory zachowań. 

Podczas pierwszych spotkań terapeuta chce poznać pacjenta i jego historię funkcjonowania na przestrzeni życia. Po takim wywiadzie wspólnie sprawdzamy rozumienie pojawiających się trudności: skąd się wzięły, jaki sposób myślenia się u nas wykształcił, jakie mamy przekonania o sobie, innych, o świecie, dlaczego reagujemy tak, a nie inaczej, co miało na mnie szczególny wpływ. Następnie ustalane są cele terapeutyczne. Jeśli zachodzi taka potrzeba, są one weryfikowane w trakcie terapii.

Co ważne, pomiędzy spotkaniami terapeuta umawia się z pacjentem na pracę własną – ma ona na celu zapoznanie się z materiałami dotyczącymi CBT, sprawdzenie nowych sposobów myślenia, bardziej adaptacyjnych przekonań oraz nowych umiejętności w codziennym funkcjonowaniu. Wszystko po to, by przybliżać się do realizacji ustalonych celów.

Badania potwierdzają, że terapia poznawczo-behawioralna jest skuteczna w takich trudnościach jak:

• depresja
• zaburzenia lękowe, takie jak lęk uogólniony, lęk społeczny
• fobie
• zaburzenia kompulsywno-obsesyjne
• stres pourazowy
• zaburzenia odżywiania
• trudności w radzeniu sobie ze stresem i wiele innych

Poniżej artykuły dotyczące skuteczności terapii poznawczo-behawioralnej:
https://www.pttpb.pl/wp-content/uploads/2022/11/PrzegMeta_v3.pdf

http://www.psychiatria.com.pl/artykul.php?a=1039